Từ một xã hội tuyên truyền đến xã hội dân sự

Kính Hòa (RFA) – Điểm blog


.
Xem thêm Học tập kinh nghiệm Trung Quốc trong việc giáo dục căm thù: Họp đêm để bày tỏ nỗi khổ + Bắc Kinh chỉ đạo tuyên truyền cứu hộ động đất để đánh bóng lãnh đạo

2c4f716a-cc7b-4597-b705-4007d82ab972.jpegÁp phích tuyên truyền khổng lồ trên đường phố Sài Gòn chụp hôm 25/3/2013 AFP photo

.
Chúng tôi xin mở đầu chương trình điểm blog hôm nay bằng nhận xét của Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn từ nước Úc:

Có thể nói không ngoa rằng VN là một xứ sở của tuyên truyền. Bật tivi, mở radio, đọc báo, tất cả đều có bóng dáng và cái air của tuyên truyền, đặc biệt là các bản tin và bài viết liên quan đến chính trị, xã hội, sử, văn học. Đó là chưa kể đến những pano nền đỏ chữ vàng xuất hiện trên khắp đường phố từ nông thôn đến thành thị, từ lộ nhỏ đến đường cao tốc đều mang nội dung tuyên truyền. Cái gì cũng tuyên truyền, từ chính trị, đóng thuế đến có con đều tuyên truyền. Tuyên truyền hàng phút, hàng giờ, hàng ngày, và ở bất cứ nơi nào.

Không hẹn mà gặp, nhạc sĩ Tuấn Khanh từ Sài gòn minh chứng cho sự tuyên truyền ấy bằng chính bản thân anh, một sản phẩm của nền giáo dục tuyên truyền. Trong nền giáo dục đó cậu học trò Tuấn Khanh hình dung một thế giới Á thần cộng sản Marxist với các lãnh tụ vĩ đại chiến đấu và hùng biện chống bọn đế quốc, bọn ngụy để bảo vệ nhân dân. Thế giới đó không khác thế giới các thần của Hy lạp, để rồi một ngày kia mọi sự thay đổi. Tuấn Khanh viết:

Nhiều năm sau, khi mọi thứ sáng dần. Khi cả thế giới nhìn thấy móng vuốt từ các tượng đài và viết vào sách giáo khoa về chủ nghĩa Cộng sản Đông Âu hay Mao lý thuyết như một thứ tội ác của loài người.

Bức tranh các ác thần Marxist, Maoist… đã lộ ra nanh vuốt và đẫm máu loài người trong nụ cười và bàn tay vẫy chào thân ái của họ.

Tuấn Khanh viết thêm rằng mọi người hãy giống sức mạnh Hercules, vùng dậy rũ bỏ để trở thành con người đúng nghĩa trên hành tinh này.

   Cái gì cũng tuyên truyền, từ chính trị, đóng thuế đến có con đều tuyên truyền. Tuyên truyền hàng phút, hàng giờ, hàng ngày, và ở bất cứ nơi nào.
– Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn
   

Không khí tuyên truyền của xã hội cộng sản không chỉ làm các lãnh tụ bay lên trên không gian mờ mịt khói hương của sự phong thánh, mà nó còn làm cho người ta sợ hãi, không dám sống với con người đúng nghĩa của mình, mà sống với những pano nền đỏ chữ vàng như Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn đã viết. Điều đó làm tha hóa con người, như một nghiên cứu mới đây ở nước Đức cho thấy rằng những người sống ở Đông Đức cũ thường có khuynh hướng nói dối nhiều hơn. Trong một lần trao đổi với chúng tôi, nhà địa chất Nguyễn Thanh Giang có nói:

Những con người giả dối, trong hội trường thì tung hô một nẻo, về nhà thì nói một nẻo.

Cái kiểu phải sống giữa những pano vàng đỏ và con người thật của mình lây lất kéo dài đến cả thế kỷ 21, thế kỷ của internet cùng những sự thật trần trụi. Và theo blogger Bách Việt nó cũng là nguyên nhân làm những người trẻ tuổi học hành ở nước ngoài không dám về nước:

Ở nước ngoài họ được sống thực với mình, dám nói điều mình nghĩ. Trong khi về nước, lại phải giấu giếm ý nghĩ của mình, hoặc phải lựa chiều nói dối, không thực lòng. Đâm ra họ sợ.

Và với một nền móng con người như vậy, xã hội đi đến một tình trạng bi kịch, từ an ninh xã hội, đạo nghĩa cộng đồng, cho đến những vấn đề lớn lao hơn của quốc gia, của chủ qyền lãnh thổ, của ngoại giao nước nhà.

Nhà văn Đào Hiếu viết một cách bi quan trên trang blog của mình:

Dưới bề mặt bình an của xã hội là một con nước ngầm của cái ác do cộng dồn những ức chế mà có.

Hoang tưởng và ức chế

Chúng tôi xin mượn lời nhà văn Đào Hiếu mô tả xã hội hôm nay làm tiểu tựa cho phần thứ hai của bài điểm blog hôm nay.

Cái ác kỳ cục được nhiều bloggers bàn tới trong tuần qua là việc có những toan tính sẽ không công nhận bà mẹ Việt nam anh hùng cho những người phụ nữ tái giá.

Cái toan tính kỳ cục ấy lại nảy ra trong những ngày Vu lan cận kề, ngày mà đáng ra tất cả các bà mẹ đều được nhận hoa hồng.

Nhạc sĩ Tuấn Khanh viết trong bài Vu lan không có hoa hồng:

Còn với những quan chức khác loài người vẫn đang xét duyệt các mẹ già như một sản phẩm của công việc? – họ cũng sẽ chẳng cần một bông hoa nào. Cái họ thích và mong mỏi trong trái tim, có lẽ chỉ là những huy chương và danh hiệu. Mùa Vu Lan với họ sẽ chẳng bao giờ có hoa hồng, mà chỉ có sự giả dối toả bừng trên mặt.

Nhưng cái ác trần trụi nhất trong tuần qua thì có lẽ mọi người sẽ đồng ý rằng đó là chuyện những trẻ em mồ côi bị mua bán tại một ngôi chùa ở Hà nội mà chính quyền địa phương không biết gì.

Từ miền tây sông Hậu, Giang Nam lãng tử viết:

Cái hệ thống ấy bận làm gì ? Họ chỉ lo vận động thu các loại phí đóng góp của công dân trong phường càng nhiều càng tốt. Một ngôi chùa quản lý một cơ sở với hơn một trăm em bé bị gom về chờ ngày mối lái bán mua, sống lúc nhúc trong song sắt như một đàn chuột. Lại còn 9 em bé mất tích bí ẩn.

Ở tầm mức cao hơn thì cái hệ thống mà Giang Nam lãng tử nói đến đôi khi lại gây ra những chuyện hài hước lạ lùng. Trong chuyến thăm nước Mỹ gần đây, ông Bí thư thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị đã cóp cuộc gặp gỡ Thượng nghị sĩ John McCain, một người có tiếng là thân Việt Nam. Của đáng tội, ông McCain lại từng là phi công bị bắn rơi ở hồ Trúc Bạch, Hà Nội. Và bây giờ ông Bí thư lại trao tặng cho ngài Thượng nghị sĩ yêu mến Việt Nam một bức tranh về chiến tích hồ Trúc Bạch năm xưa.

Ông Hoàng Đình Thắng, cựu Đại sứ Việt nam tại Hà Lan nhận định về chuyện này:

   Cứ theo “chính thống” thì VN-TQ hiện nay là bạn vàng, là bạn tốt. Nhưng chả hiểu tại sao ”bạn” lại chiếm Hoàng Sa của ta.
– Blog Quê Choa
   

Còn chuyện quà tặng, tất nhiên đây là chuyện về lễ tân, cũng phản ánh một mức nào đó về văn hóa.

Tôi không muốn bình luận về chuyện này; nhưng riêng cá nhân tôi nếu được hỏi ý kiến thì tôi không bao giờ đưa những món quả tặng như thế. Bởi vì có một thực tế, ngay như những bia kỷ niệm, những tượng đài kỷ niệm cuộc chiến đấu của quân và dân ta chống quân Trung Quốc xâm lược, mới đây thôi năm 1979 trên biên giới phía Lạng Sơn, có người lên đục đi những dòng chữ chống quân Trung Quốc xâm lược trên những bia ở biên giới; thế thì đây là một biểu lộ giữa hai cựu thù đã 40 năm rồi mà khơi dậy làm gì. Trong khi nỗi đau mới đây lại ‘đục’ đi.

Còn ông Nghị thì giải thích với báo giới trong nước rằng ông tặng bức tranh đó cho ông McCain vì ông McCain quan tâm đến vệ sinh của thành phố Hà Nội.

Nhà văn Phạm Thị Hoài viết về chuyện này trên blog của mình và kết luận:

Hình như nhà văn trào phúng Mỹ Mark Twain từng định kể câu chuyện này, song cuối cùng bỏ cuộc vì không dám tin rằng nó còn thuộc sở trường của mình.

Chuyện hài hước suy cho cùng thì cũng không làm chết ai, nhưng cái hệ thống mà Giang Nam lãng tử đề cập trong câu chuyện buôn bán trẻ em ở Hà Nội lại sẽ rất là nguy hiểm khi hệ thống đó phải đối đầu với nguy cơ xâm lược từ phương Bắc. Hệ thống tuyên truyền đó vẫn nói rằng quan hệ Việt Nam Trung Quốc vẫn là quan hệ bạn vàng.

Trịnh Khả Nguyên viết trên blog Quê Choa:

Cứ theo “chính thống” thì VN-TQ hiện nay là bạn vàng,là bạn tốt. Nhưng chả hiểu tại sao “bạn” lại chiếm Hoàng Sa của ta. Khi mới xảy ra việc nầy, có người cho rằng “bạn giữ hộ” rồi sẽ trả lại ta. Bốn mươi năm rồi, “bạn” đã không trả lại HS cho ta mà còn chiếm thêm một số đảo thuộc TS của ta nữa. Lại có người cho rằng, đời nầy đòi không được thì để lại cho đời con, đời cháu đòi. Nhưng tới khi đó không biết tình thế sẽ ra sao?

Và ông kết luận bằng một câu Kiều: Còn tình chi nữa, là thù đấy thôi!

Civil Society

000_Hkg8346232-250.jpgNgười dân đạp xe ngang một panô tuyên truyền cho ĐCS hôm 05/3/2013. AFP photo

Nhưng cái quan trọng nhất mà hệ thống ấy tàn phá chính là Câu chuyện giáo dục. GS Nguyễn văn Tuấn viết:

Đại học VN khó trở thành một trung tâm văn hoá. Chương trình giảng dạy (nhất là các môn khoa học xã hội và nhân văn) đều chịu dưới sự kiểm soát của một cơ chế vô hình nào đó. Một báo cáo của chuyên gia nước ngoài nhận xét rằng “các trường đại học Việt Nam vẫn ở trong tình trạng bị bóp nghẹt về tri thức, trong khi công chúng đang phản ứng ngày càng lớn. Các đại học VN không thể nào hoàn thành sứ mệnh khai hóa xã hội.

Những nhà giáo dục Việt Nam đã không ngồi yên để nhìn sự tàn phá đó. Nhiều cố gắng trong mấy năm qua đã được thực hiện để tạo dựng những trường Đại học, mà nói như bà Hiệu trưởng trường Đại học Hoa sen là những trường Đại học tử tế.

Tuần qua cũng chứng kiến việc trường Đại học được nhiều người công nhận là tử tế ấy đứng giữa một cơn bão xung đột giữa lợi nhuận và phi lợi nhận. Những nhà giáo chủ trương vì một nền giáo dục lành mạnh có vẻ đang bị lấn át bởi những nhà tư bản mới nổi lên ở một quốc gia có nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Theo nhà giáo Vũ Thị Phương Anh, xã hội Việt Nam hiện tại vẫn còn thiếu thốn những điều kiện cho một nền giáo dục phi lợi nhuận như thế.

Và đó chính là niềm hy vọng của những người chủ trương tạo dựng một xã hội dân sự. Một xã hội dân sự tự do mới có thể làm con người tốt hơn, sẳn sàng vì mục tiêu xã hội hơn.

Nhưng để đi từ một xã hội tuyên truyền lên một xã hội dân sự, còn nhiều khó khăn phải vượt qua. Khó khăn lớn nhất đó chính là sự yếu kém và xa lạ với dân chúng của bản thân xã hội dân sự.

Để kết thúc bài này, xin điểm qua bài viết của nhà báo Đoan Trang mang tựa đề: Xã hội dân sự ở Việt nam đang nổi lên nhưng cần gần dân hơn. Cô viết rằng có nhiều việc bình thường mà các nhóm dân sự có thể làm ngay lúc này chứ không nên chờ thể chế thay đổi. Và một lời đề nghị ôn hòa được nhà báo trẻ hoạt động dân chủ này đưa ra rằng “Hãy làm những gì mà cộng sản không làm hoặc không làm được.”

[:-/] Học tập kinh nghiệm Trung Quốc trong việc giáo dục căm thù: Họp đêm để bày tỏ nỗi khổ (FB Nguyễn Văn Thạnh) – Nelson Mandela theo thời gian trở nên vĩ đại không chỉ ở Nam Phi mà còn trên thế giới vì điều sau-ông viết trong tự truyện “đường dài đến tự do”-“Không ai sinh ra với lòng thù ghét người khác bởi màu da, bởi địa vị hay tôn giáo của họ. Con người chỉ có thể thù ghét khi họ được dạy như vậy, và nếu họ có thể học cách thù ghét, họ cũng có thể được dạy cách để yêu thương, bởi tình yêu thương đến một cách tự nhiên trong trái tim con người hơn là điều đối nghịch với nó.”

Theo thời gian, chỉ những ai dạy loài người yêu thương nhau mới trở nên vĩ đại thật, còn những kẻ dạy loài người căm thù nhau đều là rác rưởi.

Làm sao trở nên vĩ đại khi không dạy dân tộc yêu thương nhau mà dạy căm thù nhau?

Bắc Kinh chỉ đạo tuyên truyền cứu hộ động đất
để đánh bóng lãnh đạo

Tú Anh (RFI) – Phóng sự cứu hộ động đất tại Vân Nam trên đài truyền hình nhà nước Trung Quốc được chỉ đạo định hướng từ Bắc Kinh. Một phóng viên truyền hình Trung Quốc tiết lộ với AFP đã bỏ qua các hình ảnh « tiêu cực » như xác chết của hàng trăm nạn nhân để tập trung nêu cao hình ảnh « anh hùng » của lãnh đạo chính trị Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường, lần đầu tiên đối diện với thiên tai.

Một nạn nhân trong vụ động đất tại Lon Đầu Sơn, Vân Nam ngày 6/8/2014.- REUTERS/Stringer

Theo bản tin của AFP, phóng viên Trung Quốc đầu tiên đặt chân đến Long Đầu Sơn sau vụ động đất ngày 03/8 làm hơn 600 người thiệt mạng đã ghi trong máy quay phim hàng trăm xác người. Tuy nhiên , hình ảnh 150 trăm xác chết nằm bên vệ đường không được bài thuyết minh trên đài truyền hình nhắc đến dù thảm cảnh này gây tang tóc cho cả một cộng đồng ở tây nam tỉnh Vân Nam.

Phóng viên này giải thích : mọi người chỉ muốn xem những khía cạnh « anh hùng ». Theo chỉ đạo định hướng dư luận, truyền thông Trung Quốc xem đây là cơ hội để làm nổi bật « vai trò của giới lãnh đạo », theo sát những kịch bản được soạn trước theo một kỷ luật do Tập Cận Bình áp đặt không để sai sót một chi tiết nào.

Cụ thể là khán giả truyền hình được xem chủ tịch Tập Cận Bình, tại hiện trường, ra lệnh “dồn mọi nỗ lực” để cứu giúp nạn nhân. Ngày hôm sau, đến lượt Thủ tướng Lý Khắc Cường xuất hiện trên hiện trường với chỉ thị tương tự là « huy động phương tiện hiệu quả để cứu hộ nạn nhân ». Tân Hoa Xã bổ túc thêm chi tiết Thủ tướng đi bộ ba cây số để đến tận Long Đầu Sơn.

Trên trang chính của báo đảng Nhân Dân nhật báo, ngày thứ nhì sau động đất, là hình ảnh « dân quân » rầm rộ tham gia cứu hộ dân chúng. Hai ngày sau, hình thủ tướng Lý Khắc Cường lên trang nhất. Cơ quan tuyên truyền còn mượn lời của một « chuyên gia » để bình luận rằng « huy động phương tiện cứu hộ thiên tai đúng lúc phản ánh tư tưởng yêu dân của các nhà lãnh đạo mới ».

Chiến thuật định hướng công luận của chính quyền Trung Quốc không che mắt được chuyên gia độc lập. Nicholas Dynon , nhà nghiên cứu về truyền thông và tuyên truyền Trung Quốc tại đại học Macquaier, Sydney cho biết báo chí Trung Quốc do nhà nước kiểm soát đã tự kiểm duyệt các đề tài « nhạy cảm » và ngoan ngoãn tuân thủ yêu cầu của chính phủ và quân đội.

Một chủ đề « then chốt » được tập trung phô diễn là hành động cứu hộ « nhanh chóng và chuyên nghiệp » với mục đích chứng tỏ là chính quyền phản ứng tốt và đã được toàn dân toàn quốc ủng hộ.

Rút kinh nghiệm trận động đất tại Tứ Xuyên năm 2008 làm sụp đổ hàng loạt trường học, giết chết 5000 học sinh, gây phẫn nộ trong dân chúng về tệ nạn tham nhũng trong ngành xây dựng, truyền hình Trung Quốc lần này không tập trung vào các trường học bị sập ở Long Đầu Sơn.

Thay vào đó là những bài phóng sự dài cho thấy binh sĩ cứu hộ dũng cảm đào bới cứu một vài người sống sót. Tuy nhiên, nỗ lực tuyên truyền này đôi lúc đi quá đà làm nhiều người dân Trung Quốc đặt nghi vấn về tính xác thực của tinh thần hy sinh dũng cảm. Chẳng hạn cảnh binh sĩ ăn mì gói nấu bằng nước ô nhiễm khiến một blogger nghi ngờ vì trang thiết bị lọc nước của quân đội được mô tả là rất tốt . Một người khác đặt câu hỏi phóng sự « lính ăn nước bẩn » đó thực hiện ở đâu vì trên hiện trường tràn ngập hàng tấn… chai nước khoáng.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s