Malala Yousafzai: nguồn cảm hứng của giới trẻ

Nguyễn Hưng Quốc (VOA-Blog) – Ngày 9 tháng 10 năm 2012, trên một chiếc xe buýt, Malala Yousafzai (sinh năm 1997) và các bạn cùng nhau chuyện trò và hát hò với các thầy cô giáo. Vừa mới thi cuối học kỳ, ai cũng vui vẻ. Nhưng khi chiếc xe vừa ra khỏi thành phố Mingora, Pakistan thì có hai người đàn ông cầm súng chận lại. Chúng bước lên xe, hỏi: “Đứa nào là Malala Yousafzai?” Mọi người đều im lặng, nhưng một cách tự phát, một số em quay nhìn Malala. Theo hướng mắt ấy, hai tên sát thủ nhận diện ra ngay được Malala. Không nói không rằng, một tên giơ súng lên, chĩa thẳng vào em. “Đoành! Đoành”. Hai phát súng vang lên khô khốc. Một phát trúng đầu và một phát trúng cổ. Sẵn trớn, tên sát thủ bấm cò, bắn thêm hai phát nữa vào đám bạn của Malala khiến hai em bị thương. Xong, chúng xuống xe. Và tẩu thoát.

Xem thêm: Nobel Hòa bình 2015 lên án “lao động nô lệ trẻ em” + Tin liên quan.


Ở tuổi 17, Malala Yousafzai là người nhận giải Nobel hòa bình trẻ nhất
trong lịch sử hơn trăm năm của giải thưởng có uy tín nhất thế giới này.

Hai tên sát thủ ấy thuộc nhóm Hồi giáo cực đoan Taliban vốn hoạt động rất mạnh trong khu vực Mingaro, Pakistan.

Vấn đề là: Tại sao các tên Hồi giáo quá khích lại muốn giết một nữ sinh mới 15 tuổi như vậy? Lý do: Taliban ra lệnh cấm toàn bộ phụ nữ đến trường và tham gia các hoạt động xã hội. Với chúng, phụ nữ, từ trẻ em đến người lớn, không cần biết chữ và chỉ được phép quanh quẩn trong nhà. Mà Malala lại không chấp nhận điều đó. Em vẫn bướng bỉnh đến trường, hơn nữa, còn cổ vũ các bạn nữ của mình đến trường.

Việc cổ vũ của Malala có tầm ảnh hưởng rất rộng, khi em, vào năm 2009, lúc mới 12 tuổi, nhận viết blog cho đài BBC tại Anh. Trong các bài viết, Malala mô tả cuộc sống tại quê nhà của em, Swat Valley, nơi Taliban đang chiếm đóng.

Em hô hào việc phổ cập giáo dục cho phụ nữ, một điều trái với chủ trương của Taliban. Năm sau, báo New York Times cử phóng viên Adam B. Ellick sang Pakistan làm một bộ phim tài liệu về cuộc đời của em, từ đó, tên tuổi em vang dội khắp nơi như một nhà hoạt động nhân quyền, đặc biệt nữ quyền trong một quốc gia Hồi giáo. Chính vì thế, Taliban xem em như một kẻ thù và ra lệnh phải hạ sát em. Bản án tử hình em được đăng tải rộng rãi trên báo chí địa phương, thậm chí, còn được nhét dưới cửa nhà em. Cảnh giác, nhưng Malala không hề sợ hãi. Em vẫn tiếp tục đến trường và tiếp tục vận động các bạn gái của mình đi học. Hậu quả là em bị bắn trên chuyến xe buýt của trường.

May, dù bị trọng thương nhưng em vẫn không chết. Các bác sĩ Pakistan đã tận tình cứu chữa cho em qua khỏi cơn nguy hiểm ban đầu. Nhiều bệnh viện lớn ở Tây phương hứa sẽ điều trị cho em. Gia đình em chọn bệnh viện Queen Elisabeth Hospital Birmingham ở Anh, nơi nổi tiếng điều trị các quân nhân bị thương tật. Sau mấy tháng nằm viện, sức khoẻ của em được khôi phục. Đầu năm 2013, em đi học trở lại tại Birmingham. Hơn nữa, em lại tiếp tục cuộc vận động cho quyền được đi học của phụ nữ. Tháng 7 năm 2013, Malala được mời nói chuyện tại trụ sở Liên Hiệp Quốc về vấn đề phổ cập giáo dục; tháng 5, 2013, em được nhận bằng Tiến sĩ danh dự của trường University of King’s College tại Halifax, Canada; mấy tháng sau, nhận được giải Sakharov về tự do tư tưởng của Quốc hội Âu châu. Dần dần em trở thành một thiếu niên (teenager) nổi tiếng nhất trên thế giới. Khẩu hiệu “Tôi là Malala” (I am Malala) xuất hiện trong hầu hết các cuộc vận động giáo dục cho nữ giới, kể cả chiến dịch phổ cập giáo dục do Uỷ ban Giáo dục Toàn cầu của Liên Hiệp Quốc tổ chức. Báo Times, số ra ngày 29 tháng 4 năm 2013 xếp Malala vào danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới, ở đó, hình của em được đăng ngay trên trang bìa.

Và bây giờ, em nhận được giải Nobel Hoà bình (cùng với Kailash Satayarthi, người Ấn Độ). Ở tuổi 17, em là người nhận giải Nobel trẻ nhất trong lịch sử hơn trăm năm của giải thưởng có uy tín nhất thế giới này.

Qua báo chí Tây phương, người ta nhận thấy phản ứng đối với Nobel Hòa bình năm nay khá tốt. Hầu hết đều cho Malala (và Kailsh Satayarthi) xứng đáng. Em không những thông minh và dũng cảm mà còn là người có viễn kiến về một tương lai nhân loại bình đẳng, nơi mọi trẻ em, bất kể nam hay nữ, giàu hay nghèo, đều có cơ hội học tập. Nhưng quan trọng hơn hết, qua việc trao giải thưởng này, tấm gương của Malala càng sáng rực, trở thành nguồn ý thức và nguồn cảm hứng cho nhiều người thuộc nhiều tầng lớp khác nhau.

Thứ nhất, nó nhắc nhở mọi người về tội ác dã man của Taliban, nhóm Hồi giáo cực đoan lâu nay vẫn gieo rắc kinh hoàng ở khắp nơi. Thường, người ta vẫn biết tội ác của nhóm này. Nhưng cũng thường, bận bịu với những lo toan trong đời sống hàng ngày, người ta dễ quên bẵng đi. Taliban dường như thuộc về một thế giới khác. Cách đây hai năm, trước sự việc một cô bé ngây thơ, mới 15 tuổi đầu, bị bắn một cách tàn nhẫn như vậy, người ta mới sững sờ và thấm thía hơn về tính chất man rợ của những kẻ cuồng tín.

Càng thương Malala bao nhiêu, người ta càng căm ghét Taliban cũng như các lực lượng Hồi giáo cuồng tín bấy nhiêu. Lần đầu tiên tại Pakistan, tất cả các đảng phái chính trị cũng như các tôn giáo đều thống nhất với nhau trong việc lên án hành động vô nhân đạo của Taliban và cùng cầu nguyện cho em Malala. Phát biểu trước bệnh viện Birmingham ở Anh trong chuyến thăm viếng Malala đang được điều trị, ông Yousafzai, bố của Malala, tuyên bố: “Khi Malala ngã xuống, nước Pakistan đứng dậy và cả thế giới trỗi lên.”

Bây giờ, với giải Nobel hòa bình dành cho Malala, người ta càng nhận ra nhu cầu đoàn kết với nhau để chống lại những kẻ cuồng tín và chà đạp lên những quyền căn bản của con người.

Thứ hai, tấm gương của Malala khuyến khích giới phụ nữ lên tiếng để tranh đấu cho quyền lợi và phẩm giá của họ. Ở vào thời điểm đầu thế kỷ 21, ở khá nhiều quốc gia, phụ nữ vẫn bị bóc lột và áp bức không khác gì thời trung cổ. Sự đàn áp phụ nữ, ở nhiều nơi, mang màu sắc tôn giáo. Người ở ngoài lên tiếng phê phán dễ bị cho là kỳ thị. Malala thì khác: Em theo đạo Hồi. Tiếng nói của em là tiếng nói của người trong cuộc, do đó, dễ có sức thuyết phục hơn.

Cuối cùng, không chừng quan trọng nhất, tấm gương của Malala cổ vũ cho những người trẻ tuổi tự tin hơn trong việc dấn thân vào các hoạt động làm thay đổi xã hội, thậm chí, thế giới. Malala hiện nay mới 17 tuổi. Em tham gia vào hoạt động tranh đấu cho quyền đi học của nữ giới lúc mới 11, 12 tuổi. Dạo ấy, có lẽ hiếm có người tin tưởng là em có thể làm nên được việc gì. Vậy mà em lại làm được. Hơn nữa, em hoàn toàn không có điều kiện thuận lợi nào cả. Sinh ra ở một miền quê nghèo khổ, để tranh đấu, em phải đối diện với bao nhiêu nguy hiểm. Vậy mà em vẫn vượt qua được.

Cùng với tấm gương của Josua Wong trong cuộc biểu tình tại Hong Kong mấy tuần qua, Malala Yousafzai là nguồn cổ vũ lớn cho giới trẻ ở khắp nơi trên thế giới, trong đó, có cả Việt Nam.

Nobel Hòa bình 2015 lên án
“lao động nô lệ trẻ em”

(RFI) – « Người tiêu thụ trên thế giới hãy tẩy chay những sản phẩm do lao động nô lệ trẻ em làm ra », là niềm hy vọng thiết tha của ông Kailash Satyarthi, giải Nobel Hòa bình năm nay.


Ông Kailash Satyarthi, người Ấn Độ, đồng giải Nobel Hòa bình 2015.
REUTERS/Adnan Abidi

Ông Kailash Satyarthi, người Ấn Độ, năm nay 60 tuổi, được Ủy ban Nobel Na Uy trao giải Nobel Hòa bình vì hành trình đấu tranh dai dẳng của ông, chống lại tình trạng hàng chục ngàn lao động nô lệ trẻ em tại Ấn Độ. Tệ nạn này vẫn còn đang được sử dụng rộng rãi tại các nhà máy hay tại gia dưới hình thức người giúp việc.

Ông nói : « Tôi luôn hy vọng rằng lúc tôi còn sống, tình trạng lao động trẻ em sẽ biến mất. Với điều kiện, các bạn và tôi, tất cả mọi người đều phải tham gia. Nếu không thì sẽ chẳng bao giờ đạt được ».

Một mặt, ông sẽ người dấn thân chống lại nguồn cội của tệ nạn, chống lại những đường dây, nạn buôn lậu trẻ em, những đại tập đoàn công nghiệp tham lam. Mặt khác, ở đầu kia, người tiêu dùng cũng phải gây sức ép và phải nói « không » với những sản phẩm do trẻ con làm ra. Theo ông, « cần phải đặt vấn đề này dưới góc độ nhân đạo và hiểu rằng mỗi một đứa trẻ là một con người bị giam hãm trong tình trạng cùng quẫn ».

Lửa nhiệt tình đấu tranh bắt nguồn từ lúc ông mới 7 tuổi, trong một lần tận mắt chứng kiến một bé trai cùng tuổi phải đi làm thợ giày vì gia đình quá nghèo không có tiền cho con đi học. Vào năm 1994, người đàn ông sống ẩn dật do nhiều lần bị đe dọa ám sát, cha của hai đứa con, đã tung ra chương trình Rugmark. Chương trình sau này được biết nhiều đến dưới cái tên « GoodWeave International », một nhãn hiệu đảm bảo rằng các sản phẩm thảm được dán nhãn này không do chính bàn tay trẻ em làm ra.

[:-/] Ấn Độ, Pakistan chia nhau giải Nobel Hòa bình 2014 (Thụy My RFI) – Giải Nobel hòa bình hôm nay 10/10/2014 vừa được trao cho cô gái Pakistan 17 tuổi Malala – khôi nguyên trẻ nhất trong lịch sử giải này, và nhà hoạt động Ấn Độ Kailash Satyarthi, để tặng thưởng cho quá trình chiến đấu chống bóc lột trẻ em và cho quyền được học hành của thanh thiếu niên.


Nobel Hòa bình 2014: Kailash Satyarthi người Ấn Độ và thiếu nữ 17 tuổi
Pakistan Malala Yousafzai-REUTERS/Adnan Abidi/Carlo Allegri/Files

[:-/] Malala dạy tổng thống Mỹ về máy bay không người lái (Tú Anh RFI) 13/10/2013 – Cũng như hầu hết các nước khác trên thế giới, công luận Mỹ thất vọng vì Malala Yousafzai không được giải Nobel Hòa bình 2013. Cô học sinh 16 tuổi người Pakistan bị Taliban bắn trọng thương hồi năm ngoái, sau khi được Nghị viện Châu Âu trao giải Sakharov, đã được Hoa Kỳ trải thảm đỏ đón tiếp.


Malala Yousafzai phát biểu trong một cuộc họp báo với chủ tịch Ngân hàng
Thế giới tại Washington ngày 11/10/2013-REUTERS/Gary Cameron

[:-/] Nobel Hòa bình : giữa vầng hào quang và thái độ khinh thị (RFI Điểm báo) – Hôm 10/10/2014, sau khi giải Nobel hòa bình được trao cho cô gái Pakistan 17 tuổi Malala, khôi nguyên trẻ nhất trong lịch sử giải này, và nhà hoạt động Ấn Độ Kailash Satyarthi, để tặng thưởng cho quá trình chiến đấu chống bóc lột trẻ em và cho quyền được học hành của thanh thiếu niên, thái độ của công chúng rất khác nhau tại Ấn Độ và Pakistan.

Báo chí Pháp dĩ nhiên là gửi đặc phái viên về tận nơi để xem phản ứng của công chúng như thế nào. Tại Pakistan, tại quê hương của Malala, người ta tránh đề cập đến giải thưởng này. Nhật báo Libération nhấn mạnh, đối với Malala, thách thức lớn nhất của cô là làm sao cho đất nước Pakistan chấp nhận cuộc đấu tranh mà cô theo đuổi. Trong nước, cô vẫn bị một bộ phận bảo thủ của xã hội chỉ trích. Ấy là chưa kể đến sự hiện diện của các « mật vụ Taliban ».

Chính vì lý do đó mà mọi biểu hiện ủng hộ Malala đều rất nguy hiểm, Libération giải thích. Tờ báo nhắc lại, cách đây chừng một tháng, một giáo viên bị thiệt mạng sau vụ tấn công bằng lựu đạn vào trường học Peshawar làm các trẻ khác bị thương. Cơ sở nói trên còn nhận được lời đe dọa phải cỗ vũ học sinh mặc trang phục dài của người Hồi hơn là mặc trang phục Tây phương.

Còn tại Ấn Độ, Libération cũng nhận thấy là phản ứng công chúng cũng vô cùng khác nhau, mặc dù tại đây, nữ giới không bị các thế lực tôn giáo cấm đi học. Tuy nhiên, nhà hoạt động Ấn Độ Kailash Satyarthi nhận được đón tiếp pha lẫn giữa « sự tự hào và chế nhạo », theo ngôn từ của Libération. Giải Nobel Hòa bình chính là thông điệp cho hai nước Ấn Độ và Pakistan vẫn trong tình trạng chiến tranh. Một số người Ấn Độ bình luận như sau : « Tôi hy vọng giải thưởng này sẽ mang lại hòa bình cho hai nước ». Một số châm chọc : « Giải Nobel này là một trò đùa, do phương Tây nghĩ ra để tuyên truyền tư tưởng và buộc cả thế giới đi theo mục tiêu của họ ».

[:-/] Kashmir : Bạo lực gia tăng giữa Ấn Độ và Pakistan (Trọng Thành RFI) – Đụng độ lại tiếp diễn ở Kashmir, vùng biên giới Ấn Độ – Pakistan sau một giai đoạn ngưng bắn ngắn ngủi. Tính cho đến ngày 09/10/2014, sau 9 ngày đọ súng, đã có ít nhất 17 người thiệt mạng. Một nhóm quan sát viên của Liên Hiệp Quốc đã tới vùng biên giới để ghi nhận các hành động vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.


Cảnh đổ nát sau trận đụng độ giữa quân đội Ấn Độ và Pakistan ngày 08/10/2014.
REUTERS/Faisal Mahmood

Advertisements

Leave a comment

Filed under Nguyễn Hưng Quốc

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s