Dầu ở vùng biển dậy sóng

The Economist | Người dịch: Huỳnh Phan | Basam

� Xem thêm: Hình ảnh Trung Quốc đang cải tạo đất đai trên đá Chữ Thập (Trường Sa)

Nghiên cứu hai trường hợp trong vùng biển tranh chấp

Hai công ty dầu khí Trung Quốc cho thấy hai cách tiếp cận tương phản trong nỗ lực tác nghiệp ở biển Đông, nơi mà đối với nỗi lo của các nước láng giềng, yêu sách của Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp ngày càng trở nên quyết đoán. Hành động của công ty này tạo thêm căng thẳng trong khu vực, trong khi hành động của công ty kia có thể gợi ra một cách để làm dịu bớt chúng.

Tháng 7 năm ngoái Brightoil (光汇石油 – Quang Hối Thạch du), một công ty niêm yết tại Hồng Kông có nhiều quan hệ chính trị cấp cao ở lục địa, mua quyền khai thác đối với 6,2 triệu mẫu Anh (2,5 triệu hecta) đáy biển từ công ty Harvest Natural Resources của Mỹ. Lô mà Trung Quốc gọi Vạn An Bắc 21 (WAB-21, phần thuộc khu vực có tên là Vanguard Bank, tiếng Anh là Bãi Tư Chính), có một lịch sử đầy tranh cãi. Dù nó nằm cách bờ biển Trung Quốc hơn 650 hải lý (khoảng 1200 km) và chỉ cách Việt Nam 200 hải lý, Trung Quốc vẫn khẳng định ‘quyền lịch sử’ đối với khu vực này. Nó nằm gần rìa phía tây nam của đường chữ U “chín đoạn” đánh dấu yêu sách mơ hồ của Bắc Kinh đối với biển Đông(xem bản đồ).

Trung Quốc đã cấp một giấy phép khai thác dầu ở WAB-21 vào năm 1992. Điều đó xảy ra như một cú sốc, bởi vì đó là lần đầu tiên Trung Quốc yêu sách tài nguyên trên biển Đông ở rất xa bờ biển của họ. Khi tàu Trung Quốc cố khảo sát lô này vào năm 1994, Việt Nam đã phái hải quân ra ngăn chặn. Sau đó Việt Nam đưa một giàn khoan dầu đến khoan ở đó, thì lại đến phiên Trung Quốc áp đặt phong tỏa. Không bên nào có thể rút được dầu lên.

Năm 1996 công ty Dầu khí Benton, tiền thân của Harvest Natural Resources, mua lại quyền khai thác đối với WAB-21 với giá $15 triệu. Harvest không bao giờ có thể khai thát lô này. Thay vào đó, Việt Nam vẽ ra các lô thăm dò riêng của mình trên cùng một khu vực và trao chúng cho công ty Talisman của Canada và ExxonMobil của Mỹ. Trung Quốc coi hành động này là xâm phạm chủ quyền của mình. Bốn năm trước, Bắc Kinh đã tổ chức một đội tàu đánh cá để ngăn chặn và gài bẫy một tàu khảo sát địa chấn làm việc cho Talisman trong khu vực này. Bất chấp điều đó Talisman vẫn tiếp tục, và gần đây đã khoan phần phía nam của WAB-21, trong lô mà Việt Nam gọi là 136/03.

Tuy nhiên, kể từ khi Brightoil nắm lấy quyền đối với WAB-21 (chỉ với giá $3 triệu), Trung Quốc đã phô trương sức mạnh trở lại. Vào cuối tháng 10, giàn khoan Hải Dương 4 của Trung Quốc, được bốn tàu hộ tống, đã tiến hành khảo sát địa chấn ở khu vực này trong hai tuần. Nhà chức trách Việt Nam dường như đã quyết định không kình chống lại, không giống như hồi đầu năm nay họ đã phái hàng chục tàu ra thách thức một giàn khoan dầu của Trung Quốc khoan ngoài khơi quần đảo Hoàng Sa, xa về phía bắc. Quả thực, khi Hải Dương 4 khảo sát WAB-21, Trung Quốc đang tiếp phái đoàn quân sự cấp cao nhất Việt Nam đến thăm Bắc Kinh sau nhiều năm. Chuyến thăm này có ý định hàn gắn những thiệt hại trong quan hệ song phương do sự cố giàn khoan dầu. Tuy nhiên, việc Trung Quốc tiến hành khảo sát mới có thể làm căng thẳng quan hệ một lần nữa.

Một cách tiếp cận khác trong việc tìm kiếm dầu ở biển Đông xuất hiện cuối năm ngoái. Vào giữa tháng 11 Fosun [Phúc Tinh 复星], một tập đoàn tư nhân lớn ở Trung Quốc, đã mua công ty năng lượng nhỏ của Úc tên là Roc. Có lẽ vô tình, nó cũng đã mua các khu vực tranh chấp ở biển Đông. Trong số rất nhiều lợi ích của mình, Roc có hợp đồng với công ty dầu khí quốc gia khổng lồ của Malaysia, Petronas, khai thác các mỏ ngoài khơi bờ biển Sarawak. Điều quan trọng là mặc dù các mỏ này (được gọi là cụm Balai) nằm bên trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Malaysia, chúng cũng ở bên trong đường chín đoạn của Trung Quốc mà Malaysia tranh cãi về tính hợp pháp. Nếu như Fosun tiếp tục giữ nguyên những lợi ích này thì trên thực tế một công ty Trung Quốc thừa nhận yêu sách của Malaysia trong khu vực này của biển Đông với cái giá phải trả là yêu sách của Trung Quốc.

Cả Brightoil lẫn Fosun đều có quan hệ mạnh mẽ với giới chủ chốt chính trị của Trung Quốc. Chủ tịch của Fosun, Guo Guangchang (Quách Quảng Xương), là uỷ viên Hội nghị Chính trị Hiệp thương Nhân dân Trung Quốc (CPPCC), một cơ quan tư vấn dưới quyền kiểm soát của Đảng Cộng sản. Còn Chủ tịch của Brightoil, Sit Kwong-lam (Tiết Quang Lâm), cũng nằm trong CPPCC và là phó chủ tịch của cơ quan thương mại của ngành công nghiệp dầu mỏ do nhà nước chiếm ưu thế. Công ty của ông dường như đang giữ vai trò góp phần vào việc hoạch định chính sách của Trung Quốc ở biển Đông, trong khi Fosun dường như hành động chống lại nó. Tuy nhiên qua việc hợp tác với nhà chức trách Malaysia hơn là chống lại Việt Nam, Fosun thực sự có khả năng đem dầu về cho người tiêu dùng Trung Quốc hơn Brightoil nhiều.

Hình ảnh Trung Quốc đang cải tạo đất đai
trên đá Chữ Thập (Trường Sa)

(LĐO) – Trang Rappler của Philippines hôm 22.1 đã công bố những ảnh mới cho thấy Trung Quốc ồ ạt cải tạo đất đai trên đá Chữ Thập, và công trình đã tiến triển nhanh chóng. Từ trước tới nay, nhiều lần báo chí Trung Quốc đã đăng các hình ảnh cải tạo đất đai trên đá này và các đảo khác trên Biển Đông.


Đá Chữ Thập sẽ được đặt tên lại thành một hòn đảo
khi nó được mở rộng thành căn cứ của quân đội Trung Quốc. Ảnh: Xinhua.

Các bức ảnh được chụp ngày 12.12.2014, trong đó cho thấy đã có nhiều tiến triển trong công cuộc cải tạo đất đai trên đá Chữ Thập so với những ảnh đầu tiên mà tập đoàn phân tích an ninh HIS Jane công bố tháng 11. Trong ảnh, đã có nhiều tàu cá, tàu chở hàng và có máy nạo vét của Trung Quốc đang neo đậu và hoạt động tại đây.

Thứ trưởng Quốc phòng Philippines Pio Lozenro Batino dẫn các báo cáo tình báo về hoạt động của Trung Quốc ở đá Chữ Thập, nói: “Nó (các hoạt động) đã phát triển. Sự tiến triển mà chúng tôi quan sát thấy đã được thực hiện từ lần gần nhất chúng tôi có đối thoại chiến lược song phương. Chúng tôi vô cùng quan ngại… Điều đó rất nghiêm trọng”.

Cách đây vài tuần, Tướng Gregorio Catapang, chỉ huy quân đội Philippines, ước đoán, việc cải tạo đất đai của Trung Quốc đã hoàn thành khoảng 50% và ông cho rằng chúng được sử dụng “với mục đích khác hơn là mục đích hòa bình”.

Trên đây là ảnh của tập đoàn IHS Janes công bố tháng 11 vừa qua, cho thấy Trung Quốc đã đào mương để tiến hành tháo bùn đất xuống biển trong quá trình xây dựng. Trên hình ảnh cũng thể hiện một cảng biển đang được xây nên.


Hình ảnh binh lính Trung Quốc trên đá Chữ Thập, Tân Hoa Xã chụp năm 2010.

Ngày 21.10.2014, một bài báo trên trang WantChinaTimes cho biết, đá Chữ Thập đã trở thành hòn đảo lớn nhất ở Trường Sa sau công cuộc cải tạo đất đai của quân đội Trung Quốc. Tờ này cho biết, từ cuối 2013, quân đội đã tiến hành xây dựng và cải tạo đất đai trên nhiều đá và đảo nhỏ thuộc quần đảo Trường Sa, kể cả đá Chữ Thập.

Các bức ảnh do trang web DigitalGlobe tại Mỹ chuyên về hình ảnh vũ trụ và không gian địa lý chụp ngày 25.9 cho thấy, hoạt động của Trung Quốc đã tăng diện tích đá Chữ Thập lên gấp 11 lần, từ 0,08 km2 lên 0,96 km2.


Ảnh do Tân Hoa Xã chụp từ cuối 2014 cho thấy một phần công trình
trên đá Chữ Thập mà Trung Quốc đã xây.

Ngoài đá Chữ Thập, Trung Quốc được cho là đang cải tạo đất đai trên 5 đá và đảo nhỏ ở Biển Đông từ tháng 9.2013 tới nay. Dưới đây là hình ảnh đồ họa đá Gạc Ma khi Trung Quốc hoàn thành cải tạo, trên đó sẽ có đường băng, nhà đậu máy bay phản lực , cảng biển, turbin gió, nhà kính trồng rau.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam hôm 22.1 một lần nữa đã lên tiếng kiên quyết phản đối hành động cải tạo đất đai, yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam, nghiêm túc thực hiện DOC, chấm dứt ngay việc cải tạo, xây dựng công trình, phá vỡ nguyên trạng tại quần đảo Trường Sa và không để tái diễn những hành động sai trái tương tự.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s