Hai khâu yếu nhất của ngành chăn nuôi heo

Thuỳ Dung (TBKTSG) – Ngành chăn nuôi mới chỉ làm được khâu nhanh nhất, dễ nhất trong chuỗi giá trị là khâu sản xuất. Còn khâu chế biến và tiêu thụ vẫn là khâu mà người đứng đầu ngành nông nghiệp xác định yếu nhất và cần phải có giải pháp để tháo gỡ.

Sáng 13-6, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Xuân Cường là người đầu tiên trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội liên quan tới những vấn đề nóng của ngành. Dù chủ đề giải trình liên quan tới các giải pháp đột phá và lộ trình thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại ngành nông nghiệp trong thời gian tới nhưng những vấn đề mà đại biểu Quốc hội quan tâm, thể hiện những bức xúc của cử tri không phải là những vấn đề xa như tái cơ cấu mà ngay chính vấn đề… giá heo.

Tại phiên chất vấn đầu tiên của kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa 14, đầu giờ sáng đã có 68 đại biểu đăng ký chất vấn Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường. Trong đó có các câu hỏi liên quan tới trách nhiệm của bộ trưởng khi để giá heo rớt thê thảm dưới mức chi phí sản xuất, khiến người chăn nuôi lỗ nặng và gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội.

Đại biểu Tô Ngọc Hạnh (Bình Phước) và đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Lan (Bắc Ninh) cho hay giá bán thịt heo đã thấp hơn chi phí sản xuất tới 50% và đề nghi bộ trưởng cho biết giải pháp căn cơ để giải “điệp khúc” được mùa mất giá của thị trường nông sản.

Thậm chí, đại biểu Trần Dương Tuấn (Bến Tre) còn chất vấn về tầm nhìn của bộ trưởng, việc không cần phải là các giải pháp cao siêu mà là tới cuối năm 2018, trong lĩnh vực nông nghiệp còn mặt hàng nông sản nào mà bộ cần phải kêu gọi giải cứu để bà con nông dân còn chuẩn bị tinh thần.

Hay đại biểu Nguyễn Sơn (Hà Tĩnh) cho biết trong quy hoạch của ngành là đến năm 2015 tổng đàn heo đạt 32,2 triệu con và đến năm 2020 là 34 triệu con. Nhưng theo số liệu thống kê hàng năm, năm 2015, tổng đàn heo mới đạt hơn 27 triệu con, năm 2016 mới đạt hơn 29 triệu mà thị trường đã dư thừa, giá giảm sâu, nông dân thua lỗ.

Sản xuất tăng quá nhanh

Trả lời chung các đại biểu liên quan tới tình trạng dư thừa thịt heo, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường chia sẻ với những khó khăn của bà con nông dân trong thời gian qua. Đồng thời, ông giải thích giá heo giảm thê thảm có hai nguyên nhân chính.

Thứ nhất là do sức sản xuất trong nước những năm qua tăng quá nhanh. Trong hơn 10 năm qua, riêng sản xuất thịt nói chung tăng trên 3,6 lần, từ 3,4 triệu tấn lên 5,6 triệu tấn; sữa lên 15 lần đạt 800.000 tấn; riêng cá nuôi tăng từ 1,8 triệu tấn lên 3,4 triệu tấn, cùng với đó là hàng chục nghìn tỉ quả trứng.

Tốc độ phát triển đàn heo còn nhanh hơn. Cách đây 10 năm Việt Nam là nước có năng lực sản xuất thịt heo thấp nhất ASEAN thì đến nay, riêng ngành cám đã lên 23 triệu tấn, heo nái lên 4,2 triệu con. Số chăn nuôi nông hộ giảm từ 7 triệu xuống còn 3 triệu hộ. Hơn nữa, 3 năm gần đây không có dịch do tiến bộ khoa học kỹ thuật làm cho nguồn cung tăng mạnh.

Điểm đáng lưu ý là rổ thực phẩm của Việt Nam cơ bản thay đổi; trước kia 70-75% là thịt heo nhưng giờ nhiều sản phẩm thay thế có thể là sữa, trứng, thịt gà, thịt bò. Tất cả những yếu tố này làm mất cân đối cung cầu.

Xét về tổ chức ngành hàng, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, có 3 khâu thì Việt Nam mới chỉ làm tốt được khâu sản xuất; còn lại khâu chế biến và phân phối thì cực kỳ yếu. Ông cũng thừa nhận đây là trách nhiệm của ngành nông nghiệp.

Về sản xuất, dù được coi là khâu làm tốt nhất của Bộ NN&PTNT nhưng hiện cũng vẫn còn tới 3 triệu hộ và mới chỉ có 446 trang trại. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ khiến khó quản lý, giám sát và giá thành cao.

Tuy nhiên, vấn đề là chế biến tách rời với sản xuất. Cho tới nay, số doanh nghiệp có chế biến sâu từ con giống, chăn nuôi giết mổ, phân phối chỉ đếm trên đầu ngón tay. Do khâu chế biến yếu kém nên có trên 90% tiêu thụ vẫn là thịt tươi, bán trên phản thịt, không còn phù hợp với sự chuyển đổi cơ cấu nhu cầu và tiêu dùng của xã hội.

Tổ chức thị trường cũng là khâu yếu và khó thực hiện. Việt Nam mới chỉ xuất khẩu được sang 3 nước và chủ yếu là heo sữa, heo mảnh… còn lại là xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc.

“Tóm lại trong 3 khâu nói trên, chúng ta mới làm được khâu đầu là phân khúc nhanh, còn 2 khâu sau rất yếu. Từ đó, dẫn tới nhiều hệ lụy… Tháng 4 vừa qua là giới hạn cuối cùng bị khủng hoảng thừa khi biên giới không bán được và thời tiết nắng nóng, sức tiêu thụ giảm mạnh, dẫn tới giá giảm thê thảm”, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nói.

Liên quan tới quy hoạch, bộ trưởng thừa nhận: “Trước đây, chúng ta chưa tính tới tương quan của cơ cấu thực phẩm. Thứ hai, khi hội nhập cũng có dòng sản phẩm bên ngoài vào, mỗi năm chúng ta xuất khẩu 32 tỉ đô la Mỹ nông sản thì cũng có dòng sản phẩm vào nước ta”.

Chưa đồng tình với câu trả lời của bộ trưởng, nhiều đại biểu Quốc hội đã yêu cầu được chất vấn lại.

Đại biểu Nguyễn Thanh Hồng (Bình Dương) cho hay, câu trả lời của bộ trưởng chưa thuyết phục. Xuyên suốt các câu trả lời của vị tư lệnh ngành vẫn vắng bóng vai trò quản lý nhà nước, và cho rằng vai trò của nhà nước là phải điều chỉnh quy hoạch, cảnh báo cho người dân.

Không phải cái gì cũng xuất khẩu được

Nhiều giải pháp căn cơ cho ngành nông nghiệp nói chung và cho ngành chăn nuôi heo nói riêng đã được Bộ trưởng NN&PTNT đưa ra; trong đó có việc tổ chức lại sản xuất, liên kết theo chuỗi, tăng cường chế biến sâu cũng như tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm chăn nuôi thông qua các hoạt động ngoại giao, xúc tiến thương mại…

Liên quan tới khâu xúc tiến thương mại, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho hay, tăng trưởng sản lượng nhanh vẫn có thể giải quyết được nếu làm tốt khâu thị trường.

Hiện nay, với sản phẩm nông sản, Việt Nam đã làm tốt khâu thương mại, khâu đầu tiên của thị trường. Hiện Việt Nam đã ký kết 12 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hàng loạt thị trường lớn. Nhưng còn khâu thứ 2 của thương mại quốc tế, tức là các hàng rào kỹ thuật thì chưa được. Khi chưa đáp ứng được các rào cản kỹ thuật này thì khó có thể xuất khẩu.

Theo người đứng đầu ngành công thương, từ năm 2016, Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT cùng các cơ quan chức năng đã làm việc với thị trường Trung Quốc để mở cửa chính ngạch nhiều mặt hàng nông sản, trong đó có thịt heo.

“Tuy nhiên, để thông qua được hàng rào kỹ thuật của Trung Quốc thì trước tiên phải tuyên bố vùng chăn nuôi an toàn, không dịch bệnh lở mồm long móng”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói và cho biết, việc này sẽ mất nhiều thời gian. Khi mở cửa được một mặt hàng nông sản nào đó thì cần ít nhất 3-7 năm mới có thể làm được.

Về quy hoạch, theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, phải tính toán lại nhưng phải trên cơ sở dữ liệu xây dựng quy hoạch phải được cải tiến, đặc biệt là công tác phối hợp với chính quyền địa phương.

Ngoài ra, cần phải tổ chức lại sản xuất phải đảm bảo chất lượng, giá thành cạnh tranh. “Không phải mặt hàng nào của chúng ta cũng có lợi thế cạnh tranh xuất khẩu. Với thịt heo, chúng ta có thể có năng lực cạnh tranh với các thị trường gần như Trung Quốc, Phillipines, Hồng Kông, Malaysia… nhưng với thực trạng sản xuất nhỏ lẻ, thì sản phẩm chăn nuôi của chúng ta giá thành còn cao hơn cả Mỹ nếu nhập khẩu vào Việt Nam”.

Đối tượng được vay gói tín dụng 100.000 tỉ đồng

Liên quan tới gói tín dụng 100.000 tỉ đồng cho ngành nông nghiệp công nghệ cao, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho hay, bộ đã hoàn thành bộ tiêu chí đánh giá đối tượng, nhóm hàng hóa, để cho vay. Đối tượng vay có thể là doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân miễn là có thị trường và có tiềm năng phát triển.

Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo 8 ngân hàng thương mại với số vốn đăng ký là 120.000 tỉ đồng đưa vào chương trình này với lãi suất ưu đãi thấp hơn thị trường khoảng 0,5-1%. Đến nay, chương trình đã giải ngân được trên 30.000 tỉ đồng cho các dự án, doanh nghiệp và khu vực sản xuất. Con số này sẽ tiếp tục tăng lên.

Các ngân hàng thương mại xác định đây là lĩnh vực tiềm năng đầu tư chứ không phải vấn đề an sinh. Tuy nhiên, hiện còn vướng việc thế chấp tài sản hình thành trên đất. Do đó, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ NN&PTNT, Bộ Tư Pháp tháo gỡ. Ví dụ, nhà lưới, nhà kính có giá cả tỉ đồng thì tại sao lại không được thế chấp. Do đó, Bộ Tư pháp đã sửa thông tư theo hướng đảm bảo thuận lợi cho doanh nghiệp vay vốn.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s