Vài lời về nghĩa vụ tố giác tội phạm của luật sư

FB Lê Nguyễn Duy Hậu(Dân Luận) – Thôi thì chúng ta cũng phải nhìn nhận công bằng với nhau. Câu chuyện luật sư ở Việt Nam có nghĩa vụ phải tố giác tội phạm là thân chủ mình đâu phải là chuyện tới tận hôm nay mới nóng hổi đâu. Bộ luật hình sự nước ta từ đó đến nay chẳng bao giờ miễn trừ hoàn toàn cho giới luật sư cả.

Bộ luật hình sự năm 1985 quy định rất nghiêm khắc thế này: “Người nào biết rõ tội phạm đang được chuẩn bị, đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác, thì phải chịu trách nhiệm hình sự về tội không tố giác tội phạm trong những trường hợp mà Bộ luật này quy định.” (Điều 19)

Như luật năm 1985 thì tội phạm lớn bé thế nào, thủ phạm cho dù là cha con anh chị vợ chồng thân chủ, thì một khi anh đã biết thì phải tố giác. Không có ngoại lệ.

Đến năm 1999, câu chuyện có đỡ hơn một tí khi Bộ luật hình sự năm 1999 quy định thêm khoản 2: “Người không tố giác là ông, bà , cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội khác là tội đặc biệt nghiêm trọng…” (Điều 22)

Tức là giờ đây người thân thích được miễn trừ với các tội nhẹ, còn tội (tạm gọi) là đại hình thì vẫn phải tố giác. Luật sư, tiếc thay, không thuộc dạng miễn trừ ở đây.

Bộ luật hình sự 2015 hiện nay thì thêm được khoản 3: “Người bào chữa không phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp không tố giác tội phạm do chính người mà mình bào chữa đã thực hiện hoặc đã tham gia thực hiện mà người bào chữa biết được khi thực hiện nhiệm vụ bào chữa, trừ trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác…” (Điều 19)

Đây là lần đầu tiên luật sư được đề cập như một đối tượng có thể được miễn trừ trách nhiệm hình sự vì không tố giác tội phạm. Tất nhiên trước đây, từng có tranh cãi là điều luật về không tố giác tội phạm mâu thuẫn với nguyên tắc đảm bảo bí mật khách hàng trong Luật luật sư nên nhiều luật sư dựa vào đó để bảo rằng mình không có nghĩa vụ tố giác. Nhưng cách hiểu như vậy cũng khó được chấp nhận trong mối tương quan luật và bộ luật ở Việt Nam.

Tuy đã mở nhưng không nên nhìn đây là sự “tiến bộ” mà phải gọi đó là sự “chậm tiến”. Có những điều mà thế giới văn minh đã công nhận cả 100 năm rồi thì dứt khoát phải áp dụng ngay cho Việt Nam chứ không thể viện cớ đặc thù để “mở từ từ” hay “theo lộ trình” rồi đánh lận bảo là tiến bộ hơn lần trước được.

Nên nhớ là Bộ luật hình sự 2015 này lý ra đã phải có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 nhưng vì lý do… chính tả mà nó phải lùi hiệu lực đến tận hôm nay. Những gì Quốc hội thảo luận chẳng qua là sửa sai cho một đạo luật lẽ ra đã phải có hiệu lực từ trước đó 1 năm.

Vậy thì lẽ ra câu chuyện này đã phải được các luật sư thảo luận từ… năm 1985 chứ không phải đến bây giờ. Tại sao tiếng nói luật sư lại thiếu vắng vào năm 2015?

Mình nghĩ vấn đề mấu chốt một lần nữa chính là sự thiếu tổ chức, hội tụ lại giữa các luật sư để thực sự vận động cho một ý tưởng nào đó. Từng cá nhân luật sư có thể là những người rất giỏi nhưng không tổ chức lại thì khó mà có quyền lực được. Điều này quả là một điều đáng tiếc nhưng hy vọng rằng sau bài học này thì các luật sư sẽ hiểu việc tổ chức thành một cộng đồng để cùng làm việc chung nó quan trọng thế nào. Vì nếu được tổ chức tốt thì cho dù chắc là họ vẫn thất bại thôi nhưng chúng ta đã không phải đợi đến khi Nhà nước “lên lịch” rồi mới nhảy vào góp ý như hiện nay và người dân cũng không phải đau lòng nhìn con số đáng xấu hổ khi chỉ 19 đại biểu phản đối đạo luật hình sự sửa đổi lần này.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s