‘Luật pháp rõ ràng thì doanh nghiệp sẽ không sai phạm’

(BBC) – Số liệu từ Cục đầu tư Nước ngoài của Việt Nam nói nửa đầu năm 2017 mới đây cho thấy Nhật Bản đứng vị trí thứ nhất với tổng vốn đầu tư 5,08 tỷ USD, chiếm 26,45% tổng vốn đầu tư của 94 quốc gia và vùng lãnh thổ.


Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc thăm Nhật Bản tháng Sáu 2017

Vào tháng Hai năm nay, Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) công bố một khảo sát cho thấy năm 2016 có hơn 66,6% doanh nghiêp Nhật Bản mong muốn mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, cao hơn mức 63,9% của năm 2015.

Tuy nhiên khảo sát này cũng nói thủ tục hành chính rườm rà, chính sách pháp luật về đầu tư, kinh doanh chưa hoàn thiện và chi phí không chính thức vẫn lớn đang làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và niềm tin của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.

BBC tiếng Việt phỏng vấn doanh nhân Hirota Fushihara, hiện là đại diện Công ty Tư vấn UIVN (URYU&ITOGA Việt Nam), ông theo học và nghiên cứu luật pháp Việt Nam tại Hà Nội và đã sống làm việc tại đây hơn 20 năm.

BBC: Trong khi Việt Nam là điểm đầu tư khá hấp dẫn tại châu Á thì có nhiều doanh nghiệp Nhật vẫn phàn nàn về hệ thống pháp luật thiếu rõ ràng, cụ thể được thể hiện trong khảo sát của Jetro đầu năm nay thưa ông.

Hirota Fushihara: Kết quả khảo sát cũng phản ánh thực tế. Cái không rõ ràng đấy có thể chia ra một số yếu tố.

Tại Việt Nam trước hết là có luật, dưới đó có nghị định, sau đó là có thông tư, đều là qui phạm pháp luật. Khi chưa có luật ra thì chưa có nghị định, chưa có thông tư thì doanh nghiệp Nhật Bản không biết là mình phải làm theo cái gì, qui định gì, qui phạm gì. Theo pháp luật trước, hay theo nghị định trước …..và đó là một điều tương đối phức tạp đối với doanh nghiệp Nhật vì bên Nhật thì nghị định và thông tư sẽ không phải là văn bản qui phạm pháp luật áp dụng cho bên ngoài mà chỉ là qui định của nội bộ tổ chức hành chính. Còn pháp luật thì thường qui định chi tiết và rõ ràng như là các nội dung thông tư hay nghị định của Việt Nam đang điều chỉnh.

Điểm thứ hai nữa là những câu chữ và từ ngữ được chọn để soạn thảo pháp luật nghị định thông tư tại Việt Nam thì có nhiều cái cho chúng ta đọc theo nhiều cách, nhiều cách giải nghĩa. Và thường thì các doanh nghiệp phải hỏi các quan chức hành chính, nhân viên hành chính của các cơ quan chuyên môn. Thực ra là nhiều khi và đôi khi là các vị quan chức phụ trách các mảng chuyên môn đó cũng chưa thống nhất về cách giải thích, cách giải nghĩa hay cách áp dụng những qui định đó. Đôi khi là mỗi người một kiểu hoặc ba người thì hai kiểu chẳng hạn. Điều đó là điều không rõ ràng.

BBCquote
Khi chưa có luật ra thì chưa có nghị định, chưa có thông tư thì doanh nghiệp Nhật Bản không biết là mình phải làm theo cái gì, qui định gì, qui phạm gì.

Thứ ba là khi có tranh chấp xảy ra kể cả trong dân sự, hành chính hay các loại giao dịch thương mại với đối tác bên trong bên ngoài và áp dụng pháp luật Việt Nam để giải quyết tại tòa án thì có một số vấn đề. Trước hết là hướng giải quyết tại tòa án ở Việt Nam chưa được công khai.

Tại Nhật Bản hay một số nước khác thì hầu như tất cả bản án của các cấp như sơ thẩm, phúc thẩm hay giám đốc thẩm thì đều được công khai trên mạng. Ai muốn xem cũng có thể xem được và tìm hiểu chúng ta có thể phân tích. Như vậy thì chúng ta mới có thể hiểu được pháp luật được vận dụng như thế nào, trong trường hợp nào và trong ngữ cảnh hay tình tiết nào. Cái đó thì hiện nay ở Việt Nam chưa có.

Tôi cũng được biết là Tòa án Nhân dân Tối cao Việt Nam đang xem xét công khai tối đa bản án mọi tòa án đưa ra thì đó là điều đáng mừng nhưng thực tế thì có vẻ chưa có quyết định cuối cùng.

Vấn đề là để doanh nghiệp hay mọi người chúng ta hiểu được bản án đó ra sao về mặt pháp lý và lý lẽ pháp lý để làm căn cứ giải quyết bản án đó thế nào thì cần phải được sâu sát hơn. Tức là việc dẫn giải và giải thích pháp lý đó phải phù hợp trong tình tiết hay sự kiện ấy.

Các án lệ mà Tòa án Nhân dân Tối cao công bố thì chưa hẳn là rõ ràng về vấn đề đó. Tức là có thể nêu ra kết luận còn quá trình đi đến quyết định đó và lý luận về mặt pháp lý là chưa hẳn rõ ràng.

BBC: Được biết khá nhiều doanh nghiệp Nhật sau nhiều năm làm ăn vẫn phàn nàn về sự thiếu rõ ràng về thuế ở Việt Nam?

Hirota Fushihara: Điều mà doanh nghiệp Nhật Bản đang phản ánh là cái sự giải thích hay hướng dẫn cho rõ ràng để doanh nghiệp Nhật có thể hiểu từng câu chữ của các nghị định hay thông tư về thuế thì cái đó là chưa đủ. Đó là vì đôi khi thì có vẻ là rõ nhưng lại tùy theo cách đọc của doanh nghiệp. Và từ luật đấy thì có thể điều chỉnh những hành vi, hay xử lý về giấy giờ hay kế toán của công ty mình như thế nào để nộp thuế đầy đủ thì doanh nghiệp Nhật có khi là chưa được hiểu. Việc chưa được hiểu ấy không hẳn là doanh nghiệp Nhật ngu dốt mà đôi khi là Cục Thuế chưa giải thích và hướng dẫn đầy đủ. Ngoài thuế ra thì còn hải quan (cũng liên quan tới thuế nhập khẩu và xuất khẩu).

BBCquote
Nhưng đôi khi sự hướng dẫn của các cơ quan này chưa hẳn rõ ràng và mỗi khi phải làm việc với các đoàn thanh tra thuế hay hải quan thì thường là tốn thời gian.

Những vấn đề như vậy thì tôi cũng được một số doanh nghiệp Nhật phản ánh. Rồi cũng có các đoàn thanh tra thì không hẳn là doanh nghiệp Nhật đồng ý hay phản đối đoàn thanh tra của Cục thuế hay Hải quan mà vấn đề là vì sao, căn cứ ở đâu mà các cơ quan đó nói như vậy. Nếu có sự giải thích thật rõ ràng thì doanh nghiệp chắc là không bao giờ sẽ có sai phạm.

Nhưng đôi khi sự hướng dẫn của các cơ quan này chưa hẳn rõ ràng và mỗi khi phải làm việc với các đoàn thanh tra thuế hay hải quan thì thường là tốn thời gian.

Do đó cần có sự thân thiện hướng tới doanh nghiệp của các đơn vị hải quan và thuế để làm sao doanh nghiệp sẵn sàng làm việc theo tinh thần pháp luật thì đó là điều quan trọng.

BBC:Theo ông quá trình xây dựng luật pháp tại Việt Nam có gì đáng chú ý?

Hirota Fushihara: Trong quá trình xây dựng văn bản pháp luật thì tôi có cảm giác là chúng ta nên để cho có sự tham gia của những người đầu ngành, các chuyên gia về pháp lý. Tức là cả mặt lý luận lẫn thực hành của mỗi một ngành. Quốc hội là một cơ quan rất quan trọng nhưng Quốc hội cũng phải có cơ chế tối đa nhằm hài hòa ý kiến chuyên môn từ trong những người trong ngành.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s