Hai mặt của bức tranh xuất nhập khẩu sáu tháng đầu năm

Nguyễn Duy Nghĩa (TBKTSG) – Sáu tháng đầu năm khép lại với kết quả xuất khẩu khả quan, đạt kim ngạch 97,7 tỉ đô la Mỹ, tăng 18,9% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tốc độ tăng trưởng cao nhất trong năm năm gần đây (năm 2012 tăng 18%, năm 2013 tăng 15,4%, năm 2014 tăng 13,6%, năm 2015 tăng 8,1%, năm 2016 tăng 8,6%). Có thể hy vọng xuất khẩu năm 2017 vượt mục tiêu tăng 10%.


Điện thoại là một trong ba mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu sáu tháng đầu năm
đạt trên 10 tỉ đô la Mỹ, bên cạnh mặt hàng máy vi tính và dệt may. Ảnh: Thành Hoa

Đã có 20 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu từ một tỉ đô la Mỹ trở lên, trong đó có ba tên tuổi đạt từ 10 tỉ đô la Mỹ trở lên là điện thoại, máy vi tính, dệt may – hơn một mặt hàng so với sáu tháng đầu năm 2016. Trong 20 mặt hàng “anh cả” nói trên, có 14 mặt hàng thuộc nhóm công nghiệp chế biến khiến nhóm này có mức tăng trưởng cao hơn mức tăng chung (19,3%), chiếm 80,5% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Trong khi xuất khẩu của khối doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng 21%, chiếm 72,4% tổng kim ngạch xuất khẩu, thì xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội địa chỉ tăng 13,8%. Soi về tỷ trọng, doanh nghiệp nội địa ngày càng “lép vế” hơn doanh nghiệp FDI. Sáu tháng đầu năm 2016, xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội địa chiếm tỷ trọng 28,8% trong tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi sáu tháng đầu năm nay, tỷ trọng này chỉ còn 27,6%. Ba mặt hàng xuất khẩu đạt từ 10 tỉ đô la Mỹ nói trên chủ yếu có yếu tố nước ngoài.

Càng ngày, các mặt hàng xuất khẩu thuần Việt càng bộc lộ huyệt điểm. Sáu tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu giảm 15,6%, trong khi số lượng tăng tới 20,4%, chứng tỏ một sự sa sút đáng lo ngại về giá. Với thị phần tới khoảng 60% thị trường toàn cầu, biến động giá khuynh đảo thuận – nghịch đến kim ngạch mặt hàng này là đương nhiên.

Đáng quan tâm là tương quan giữa xuất khẩu với nhập khẩu rau quả. Xuất khẩu rau quả trong sáu tháng đầu năm tăng tới 50% – mức tăng cao nhất trong nhóm hàng nông, thủy sản, nhưng nhập khẩu rau quả lại tăng tới 85%. Đủ loại trái cây nhập từ Hàn Quốc, Thái Lan, Úc, Pháp, Mỹ có giá bán cao nhưng vẫn được tiêu thụ tốt, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Trái cây Trung Quốc sang vẫn không ít, song đáng buồn là có loại gắn “mác Việt Nam”. Nguyên nhân khiến trái cây ngoại được ưa chuộng là mẫu mã vượt trội so với trái cây Việt Nam và không loại trừ còn có e ngại về chất lượng trái cây trong nước. Nhưng nhìn lại toàn cảnh nông nghiệp nước ta, thật đáng lo lắng khi năm nào cũng phải giải cứu nông sản, đến mức Thủ tướng phải đặt câu hỏi: “Dưa hấu, thịt lợn, sắp tới còn bị cái gì nữa?”

Hơn thế nữa, trong sáu tháng đầu năm, song song với việc xuất khẩu nông, thủy sản được 12 tỉ đô la Mỹ, ta cũng phải nhập khẩu một số sản phẩm nông nghiệp như thủy sản, hạt điều, lúa mì, bắp, đậu tương, thức ăn gia sức và nguyên liệu, rau quả tới 5, 8 tỉ đô la Mỹ. Đấy là chưa kể đến việc nhập khẩu phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Vàng đen đã đến thời vận… đen? Sáu tháng đầu năm, ta xuất khẩu một triệu tấn than có lẻ, thu được 149 triệu đô la Mỹ thì phải nhập 6,2 triệu tấn, tốn 627 triệu đô la Mỹ.

Hệ quả, tuy nhập siêu qua sáu tháng mới 2,7 tỉ đô la Mỹ, nhưng oái oăm là trong khi khối doanh nghiệp FDI xuất siêu tới 10,2 tỉ đô la Mỹ, tăng 25,9% so với cùng kỳ năm trước, thì khối doanh nghiệp nội địa nhập siêu tới 12,9 tỉ đô la Mỹ, bằng 47% kim ngạch xuất khẩu của chính khối đó. Sáu tháng đầu năm 2016, khối doanh nghiệp nội địa chỉ nhập siêu 10 tỉ đô la Mỹ và tỷ lệ so với kim ngạch xuất khẩu của khối là 42%.

Dự báo xuất khẩu sẽ duy trì tốc độ tăng nhanh trong sáu tháng cuối năm là có cơ sở. Theo quy luật hàng năm, hàng nông sản sẽ tăng từ giữa năm và đạt đỉnh vào cuối năm. Các mặt hàng công nghiệp như dệt may, giày dép, đồ gỗ, đều bước vào “chính mùa vụ”. Bên cạnh đó, chiến lược cùng quy chế mới về xuất khẩu gạo được kỳ vọng sẽ góp phần giúp mặt hàng này tăng trưởng bền vững. Tuy thế, phải cảnh giác với những diễn biến không thuận đã được dự báo sớm. Với xu hướng tăng cường bảo hộ, hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu sẽ biến tướng dưới các hình thức khó lường.

Về nhập khẩu, do yêu cầu đẩy mạnh sản xuất để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,7% trong năm nay, việc nhập khẩu nguyên, phụ liệu để sản xuất, trong đó phần lớn để gia công lắp ráp thành hàng xuất khẩu, sẽ tăng. Đồng thời, đang rộ lên làn sóng thu hút các dự án đầu tư FDI, nên hàng nhập theo chân các dự án này cũng sẽ tăng trong sáu tháng cuối năm. Hợp cả hai nguồn nhu cầu, nhập khẩu sẽ bùng phát khó lường. Vì thế, cán cân thương mại sẽ có thay đổi, nhưng điều không thay đổi là phần doanh nghiệp của ta tiếp tục chìm vào nhập siêu, còn khối FDI đàng hoàng xuất siêu.

[:-/] Ông Mai Tiến Dũng: ‘Cây kim, sợi chỉ phải nhập thì nội địa hoá dệt may thế nào?’ (Jun 20, 2017) – Sáng 20/6, Tổ công tác của Thủ tướng do Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ – Mai Tiến Dũng đứng đầu đã có cuộc làm việc với Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex). Nội dung xung quanh việc thực hiện các nhiệm vụ của doanh nghiệp và ngành nhằm góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7%.

Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu Vinatex đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án, mục tiêu có hiệu quả. Hiện tập đoàn đang đầu tư 41 dự án, 19 dự án sợi, 17 dự án may, 6 dự án nâng cấp sửa chữa. Tuy nhiên, tập đoàn mới đang làm tốt 2 khâu đầu và cuối là sợi và may. Riêng khâu quan trọng, cốt lõi là phụ trợ ngành dệt may, nhuộm… hiện rất khó khăn.

“Từ cái kim, sợi chỉ, khuy… cũng phải nhập thì nội địa hoá thế nào?”, Bộ trưởng đặt câu hỏi với lãnh đạo Vinatex, đồng thời đề nghị tập đoàn đẩy nhanh đầu tư các dự án còn dở dang, không để thất thoát vốn.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinatex – Trần Quang Nghị thừa nhận, sản xuất vải nội địa chưa đáp ứng được nhu cầu trong nước và xuất khẩu, các doanh nghiệp vẫn phải phụ thuộc nhiều vào vải nhập khẩu từ các nước. “Ngành dệt may Việt Nam hiện nay đang bộc lộ sự mất cân đối giữa các công đoạn sản xuất: mạnh về khâu may gia công xuất khẩu, nhưng lại yếu và thiếu tập trung ở khâu dệt nhuộm, vì vậy phải nhập khẩu vải từ các quốc gia khác”, ông Nghị nêu thực tế.

Tuy nhiên, ngay cả khi thế mạnh là cắt may thì phương thức gia công xuất khẩu vẫn là chủ yếu, các phương thức mang lại giá trị gia tăng cao như OBM (bán cả ý tưởng thiết kế, sản phẩm…) hiện chiếm tỷ lệ không đáng kể. Với phương thức sản xuất gia công, các đơn hàng sản xuất phụ thuộc vào chủ hàng nước ngoài từ thiết kế, nguyên liệu. Các doanh nghiệp là đơn vị cấp 1 làm việc trực tiếp với khách hàng lớn rất ít.

Chủ tịch Vinatex – Trần Quang Nghị xác nhận 6 tháng đầu năm 2017 ngành dệt may xuất khẩu ước đạt 14,2 tỷ USD tăng 10,6% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, dù tăng trưởng dệt may nửa đầu năm khả quan nhưng vị này cho rằng chưa bền vững, do ảnh hưởng tiêu cực từ đường lối bảo hộ mậu dịch của chính quyền Tổng thống Donald Trump, việc điều chỉnh tăng lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED)…

Trong bối cảnh Mỹ không tham gia TPP, ngành dệt may cho biết đang nỗ lực giải bài toán “không có TPP”. Lãnh đạo doanh nghiệp dự báo xuất khẩu dệt may 6 tháng cuối năm sẽ không có nhiều đột biến, ước kim ngạch xuất khẩu cả năm 31,3 tỷ USD, tăng 10,9% năm 2016. Riêng giá trị xuất khẩu của tập đoàn đạt khoảng 2,78 tỷ USD, tăng 11,4% so với cùng kỳ.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s