Núi nợ hộ gia đình gây rủi ro tăng trưởng của châu Á

Khánh Lan (thesaigontimes.vn) Theo Nikkei Asian Review — Gánh nặng nợ hộ gia đình đang tăng nhanh ở các nền kinh tế mới nổi tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Đây chính là nguyên nhân gây rủi ro cho tăng trưởng ở khu vực này khi người dân tìm cách hạn chế chi tiêu để xoay sở trả nợ.


Tỉ lệ nợ hộ gia đình so với GDP danh nghĩa ở Thái Lan, Malaysia,
Trung Quốc, Hàn Quốc đang leo lên các mức cao mới. Ảnh: Nikkei Asian Review

Tại Thái Lan và Malaysia, núi nợ hộ gia đình đã phình to do bùng nổ cho vay mua nhà và ô tô, hiện gánh nặng trả nợ đang gây u ám cho tâm lý người tiêu dùng ở hai nước này. Tại Trung Quốc, nợ hộ gia đình đã vượt mức 50% GDP danh nghĩa (GDP chưa điều chỉnh lạm phát). Người tiêu dùng ở các nước như Thái Lan bắt đầu hạn chế chi tiêu khi mức nợ hộ gia đình của họ tăng lên.

Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) dự kiến cắt giảm lãi suất vào cuối tháng nay. Các nền kinh tế mới nổi của châu Á cũng còn dư địa cắt giảm lãi suất để giúp kích thích tăng trưởng trong ngắn hạn nhưng điều này có thể khoét sâu thêm các tổn thương liên quan đến nợ nần trong dài hạn.

Somprawin Manprasert, nhà kinh tế trưởng ở Ngân hàng Ayudhya (Thái Lan) cho biết nợ hộ gia đình tăng vọt ở Thái Lan là do các biện pháp khuyến khích mua ô tô và các mặt hàng đắt tiền khác được chính phủ Thái Lan giới thiệu hồi năm 2011. Somprawin cho rằng yếu tố nợ mang tính cấu trúc này sẽ kìm hãm sức tiêu thụ trong tương lai ở nước này.

Tỉ lệ nợ hộ gia đình của Thái Lan so với GDP danh nghĩa đã leo lên sát mức 70%, cao hơn so với Nhật Bản và các nước phát triển khác, vốn có tỉ lệ nợ hộ gia đình trung bình nằm ở mức 58% so với GDP danh nghĩa. Nguyên dân chủ yếu là các khoản vay mua ô tô.

Nhằm hỗ trợ ngành công nghiệp ô tô trong nước, chính phủ Thái Lan đã giới thiệu các chính sách ưu đãi thuế để khuyến khích mua ô tô, khiến mức tiêu thụ ô tô nước này bắt đầu tăng cao vào năm 2012. Tuy nhiên, điều này cũng dẫn đến hậu quả là gánh nợ hộ gia đình tăng cao, sức tiêu dùng cá nhân trì trệ và lạm phát yếu ớt.

Tình hình cũng tương tự tại Malaysia, nơi nợ hộ gia đình tăng mạnh khi chính phủ đưa ra các chính sách khuyến khích mua nhà như là một phần của chương trình kích thích nhu cầu trong nước.

Tại Trung Quốc, nợ hộ gia đình tăng cao đang kìm chế sức mua của người dân. Tình cảnh của Chen Tie-zhu, một người lao động nhập cư 38 tuổi ở Thượng Hải, là một ví dụ điển hình cho gánh nặng nợ hộ gia đình.

“Giờ đây, nhờ đã mua được nhà, tôi cảm thấy mình là thành viên đầy đủ của xã hội nhưng tôi đang trải qua thời kỳ kiếm tiền khó khăn để trang trải chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày”, Chen Tie-zhu.

Chen đã mua căn hộ cao cấp với giá 4,7 triệu nhân dân tệ (668.000 đô la Mỹ) ở Thượng Hải vào năm 2017 nhờ khoản vay thế chấp 2,3 triệu nhân dân tệ. Chen và vợ phải dành hai phần ba khoản thu nhập hàng tháng, khoảng 20.000 nhân dân tệ để trả nợ tiền vay mua nhà. Hai vợ chồng anh phải căn ke, tiết kiệm từng đồng tiền lẻ, thậm chí bỏ tổ chức tiệc cưới để có tiền duy trì trả nợ hàng tháng.


Giá nhà cao gấp nhiều lần mức thu nhập hàng năm của người dân là nguyên nhân
chính khiến nợ hộ gia đình Trung Quốc đang nhanh. Ảnh: Nikkei Asian Review

Năm 2018, tỉ lệ nợ hộ gia đình/GDP danh nghĩa của Trung Quốc đạt mức 53%, tăng 34 điểm phần trăm so với thời kỳ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2018. Đây là mức tăng trưởng nợ hộ gia đình nhanh nhất trong số các nền kinh tế lớn.

Trong khi đó, nợ hộ gia đình của Trung Quốc, nếu so với thu nhập khả dụng (disposable income), tức thu nhập mang về sau khi trừ thuế thu nhập cá nhân và bảo hiểm xã hội của họ, đang ở mức 120%, cao hơn mức gần 100% ở Mỹ, nơi lực lượng người tiêu dùng nổi tiếng chi tiêu phóng tay.

Tại Trung Quốc, giá nhà cao, một phần là do nỗ lực của chính phủ nhằm duy trì cỗ máy kinh tế hoạt động mạnh mẽ, là động lực chính khiến nợ hộ gia đình tăng cao.

Đơn cử, tại thành phố Thâm Quyến, giá nhà trung bình đang ở mức cao gấp 34 lần mức thu nhập trung bình hằng năm của các hộ gia đình ở thành phố này trong năm 2018, theo Viện Nghiên cứu và Phát triển của công ty E-house China, có trụ sở ở Thượng Hải.

Trong khi đó, mức chênh lệch này ở Nhật Bản chỉ 6,3 lần và ở Mỹ chỉ 5,7 lần. Hậu quả là nhiều gia đình Trung Quốc phải vật lộn để trả các khoản nợ, khiến họ phải cắt giảm mạnh các khoản chi tiêu khác để bảo đảm trả nợ đúng hạn.

Yuji Miura, nhà kinh tế cấp cao ở Viện Nghiên cứu Nhật Bản, cho rằng có những dấu hiệu ở Trung Quốc cho thấy nợ hộ gia đình gia tăng đang kìm hãm doanh thu bán lẻ. Các dấu hiệu này bao gồm doanh số ô tô suy giảm 12 tháng liên tục. Trung Quốc đang đặt mục tiêu chuyển đổi nền kinh tế sang mô hình tăng trưởng nhờ sức tiêu thụ trong nước song nỗ lực này đang vấp phải các cản lực do nợ hộ gia đình quá lớn.

Tại Nhật Bản, nợ hộ gia đình tăng gần gấp ba vào thập niên 1980 khi giá nhà tăng vọt và tỉ lệ nợ hộ gia đình so với thu nhập khả dụng tăng từ mức 70% lên 120%. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến cú sụp đổ nền kinh tế bong bóng, khiến Nhật Bản rơi vào thập niên mất mát, tức thời kỳ tăng trưởng trì trệ kéo dài cũng như sức tiêu thụ ì ạch của nước này suốt những năm của thập niên 1990.

Trái với các nền kinh tế mới nổi, nơi tỉ lệ nợ hộ gia đình tiếp tục tăng cao, các gia đình ở Mỹ và các nước phát triển khác chứng kiến mức nợ của họ suy giảm sau khi lên mức đỉnh trong suốt cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Các nền kinh tế mới nổi, bao gồm Trung Quốc, có thể cắt giảm lãi suất và nới lỏng chính sách tiền tệ thêm nữa nếu Fed ra quyết định giảm lãi suất vào cuối tháng này. Song khi các hiệu ứng của chính sách nới lỏng định lượng tạm thời làm tan biến các hậu quả mà chúng để lại nhưng sau đó hậu quả có thể kéo dài dai dẳng.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s