Căn bệnh ái kỷ và ám thị về tri thức

Luân Lê 20/09/2022 — Vấn nạn trầm kha của xã hội chúng ta là kẻ nào cũng muốn được làm thầy thiên hạ. Và thay vì trở thành động lực truyền cảm hứng cho việc học tập và mở ra triển vọng về tri thức, người ta đang hạ nhục tri thức một cách công khai và trước sự ngu ngốc của không biết bao nhiêu con người tự gán cho mình một vai trò kiến tạo và cải cách.

Cái đầu tiên và cơ bản là cần phân biệt được sự cần thiết của bối cảnh của một lời phê phán nông cạn và một lời chia sẻ thành thực để thúc đẩy việc học tập của một môi trường giáo dục. Einstein có thể phát biểu trong các lễ khai giảng hoặc những buổi trò chuyện với sinh viên các trường đại học trên nhiều quốc gia, nhưng hiển thị trong đó là với những lời lẽ không chỉ khiêm tốn mà còn rất chừng mực trước các ngôn từ lẫn cảm xúc của mình, và về vấn đề cần kíp của nhân loại.

� Xem thêm: Về tự do ngôn luận.

Thật lạ lùng là người ta lại mắc vào một sự tự mãn với nghịch lý ông thợ cạo/thợ cắt tóc, hay người ta còn gọi là nghịch lý người đảo Cơ-rết, hoặc nghịch lý Russell (tên nhà toán học, triết gia nổi bật nêu ra nó), nơi mà kẻ nói/phát ngôn mắc vào cái bẫy của chính mình khi phê phán một vấn đề/đối tượng nào đó, trong khi bản thân mình không có thẩm quyền hoặc khả năng để thực hiện chỉn chu và có trách nhiệm với hành động ấy.

Người ta phê phán dựa trên sự ngu ngốc của bản thân, trước toàn thể những kẻ đang nghĩ mình thông minh. Mark Zuckerberg hay mới đây là Taylor Swift, đã chia sẻ trong buổi trò chuyện tại một ngôi trường đại học hay trong lễ tốt nghiệp trở thành tiến sỹ, họ đã truyền đi thông điệp “mục đích” cần tới của con người là gì, và điều đó không hoá thành lời dạy dỗ bất kỳ một người nào.

Xã hội mắc căn bệnh ái kỷ và ám thị về tri thức, nên thường lạc lối trong tri thức. Không chỉ vốn không hiểu được chúng, mà còn lạm dụng chúng để tạo ra cái được cho là điểm khác biệt đến từ sự đả kích hay phê phán nhưng vượt ra ngoài cả bối cảnh và đối tượng cần có cho sự phù hợp của các tuyên bố. Cả người đứng ra phê phán lẫn những người nghe đều đang quay lưng vào nhau và tán thưởng một tấm kính mà họ chỉ nhìn thấy cái bóng huyễn hoặc của nhau.

Người ta muốn trở thành Nietzsche hay Schopenhauer, hay Thoreau, đứng ra một mình và đả phá cả nhân loại – nơi mà họ đặt mình cũng như tư tưởng của mình vào các trang sách, chống lại tất cả, thậm chí cả Chúa và Đấng Tạo Hoá. Kẻ hiện sinh Nietzsche thực tế bị mắc kẹt trong hiện sinh nên muốn được thoát vượt ra khỏi thứ đó bằng các tuyên bố có tính ngôn từ của mình.

Thật ngu ngốc khi phải nghe những điều ngu ngốc mà còn được la lớn tiếng lên qua một bộ loa đã hỏng mất phần trọng âm chính và cần thiết của nó.

TỰ DO NGÔN LUẬN

Nguyễn Hưng Quốc 20/09/2022 — Trong tất cả các bản nghị quyết hay tuyên ngôn về nhân quyền của Liên Hiệp Quốc từ năm 1946 đến nay, người ta đều nhấn mạnh đến một quyền tự do căn bản: tự do ngôn luận với ba quyền: một, quyền tìm kiếm thông tin; hai, quyền tiếp nhận thông tin; và ba, quyền truyền đạt ý tưởng của mình.

Người ta xem quyền tự do ngôn luận như một thứ hòn đá thử vàng của mọi quyền tự do khác. Nó không những là biểu hiện của quyền tự do cá nhân mà mỗi người, với tư cách công dân, hoàn toàn bình đẳng trước pháp luật, phải được bảo đảm. Nó còn là điều kiện thiết yếu để các lý tưởng dân chủ trở thành hiện thực và cơ chế dân chủ trở thành hoàn hảo. Không có tự do ngôn luận, người ta không thể tham gia vào các quyết định quan trọng của chính phủ, kể cả việc quyết định đơn giản và cần thiết nhất là bầu những người đại diện cho mình, và cũng không thể theo dõi và kiểm tra các hoạt động của những người đại diện ấy để bảo đảm cho tính khả kiểm (accountability) vốn là một trong những điều kiện đầu tiên cho mọi nền dân chủ.

Nói cách khác, không có quyền tự do ngôn luận thì không thể nào có dân chủ.

Advertisement

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s