Cưỡng bức xét nghiệm ADN, điểm đen của y đức thế giới

Nguyễn Văn Tuấn 25/09/2022 — Vụ việc công an tỉnh Long An cưỡng ép 28 người trong Thiền Am để lấy mẫu làm xét nghiệm DNA sẽ đi vào lịch sử như là một điểm đen của y đức thế giới.

Báo chí cho biết rằng dựa vào tố giác của ‘nhiều tổ chức và cá nhân’, công an đã lấy mẫu làm xét nghiệm DNA. Mục đích của xét nghiệm là xác định xem có hay không có mối liên hệ huyết thống giữa những người trong Thiền Am. Nghĩ cũng lạ: chỉ vài tố giác (chẳng biết tố giác có chứng cớ đàng hoàng) mà công an đã vội vàng ‘đè’ người ta ra xét nghiệm!

Nhưng báo chí không viết rõ công an lấy mẫu gì. Qua video của nhóm luật sư đại diện Thiền Am [1] chúng ta biết rằng họ lấy mẫu tóc và niêm mạc. Đó là vấn đề.

Vấn đề là mẫu tóc và cả niêm mạc không nên dùng cho xét nghiệm quan hệ huyết thống vì kết quả không đáng tin cậy. Đã có nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng phân tích DNA từ mẫu tóc là không đáng tin cậy và dễ dẫn đến kết án oan [2]. Khiếm khuyết của phán tích DNA từ tóc đã được FBI xác nhận là dẫn đến sai sót cho ít nhứt là 90% trường hợp [3]. Viện hàn lâm khoa học Hoa Kì cũng đi đến kết luận rằng xét nghiệm tóc cho mục đích pháp y là không đáng tin cậy [4].

Niêm mạc cũng thế, cũng không đáng tin cậy. Chỉ có xét nghiệm trên mẫu máu được lấy trong môi trường phòng thí nghiệm hay được bảo quản tốt mới đáng tin cậy. Do đó, kết quả xét nghiệm DNA từ tóc và niêm mạc không được công nhận là bằng chứng trước toà án.

Báo chí cũng không cho biết việc lấy mẫu có hay không có sự đồng thuận của nạn nhân. Nhưng qua video của nhóm luật sư chúng ta biết rằng họ (những người trong Thiền Am) bị cưỡng chế để lấy mẫu tóc và niêm mạc. ‘Cưỡng chế’ là chữ hành chánh, trong thực tế dân gian thì cưỡng chế đồng nghĩa với “đè người ta ra để giật tóc và bóp miệng để lấy mẫu”. Trong điều kiện bị ép buộc bằng bạo lực như vậy đã là một vi phạm nghiêm trọng về đạo đức khoa học rồi thì kết quả đâu có nghĩa gì. Cũng giống như những thông số y khoa mà chế độ Nazi cưỡng chế lấy từ những tù nhân và tử tù chẳng thể nào sử dụng trong thế giới văn minh được.

Thường, việc lấy mẫu để làm xét nghiệm — bất cứ xét nghiệm nào — đều phải được tiến hành trong môi trường labo. Lấy mẫu trong điều kiện cưỡng bức, thời tiết nóng bức, thì việc bảo quản mẫu sao cho không bị nhiễm (contaminated) là một thách thức. Tôi thì không bao giờ tin vào kết quả xét nghiệm của các mẫu được lấy trong môi trường như kiểu công an Long An làm. Chúng ta đã biết tác động ghê gớm của việc lấy mẫu tuỳ tiện trong trận dịch Covid vừa qua đã cho ra kết quả dương tính giả như thế nào.

Trong toà án, chứng cớ phải chính xác tuyệt đối, độ tin cậy tuyệt đối. Một sai sót dương tính giả và âm tính giả dù chỉ là 1% hay thấp hơn 1% là chấp nhận được trong khoa học, nhưng không thể chấp nhận được trong toà án, bởi vì kết quả như thế ảnh hưởng đến số phận pháp lí của người. Số phận pháp lí của một cá nhân không thể nào được quyết định bởi những kết quả xét nghiệm mà cách lấy mẫu có vấn đề.
Tóm lại, cách công an Long An cưỡng chế lấy mẫu tóc và niêm mạc đối với 28 người trong Thiền Am là một vi phạm y đức rất nghiêm trọng. Ngay cả kết quả xét nghiệm DNA từ tóc và niêm mạc cũng không thể xem là chứng cớ đáng tin cậy để xác định quan hệ huyết thống.


[1] https://youtube.com/watch?v=AU9_zckm_L0

Trích tường thuật của hai luật sư Đặng Đình Mạnh và Trịnh Vĩnh Phúc (trích lược):

Bởi nếu chưa có quyết định khởi tố như vậy thì không có cơ sở pháp lí nào để họ đột nhập vào Thiền Am (là một tư gia). Và cũng không có cơ sở nào để họ làm cái việc như sáng nay [24/9] họ làm tại Thiền Am. Họ yêu cầu tất cả những người trong Thiền Am để lấy mẫu trong vùng miệng. Họ tự tiện đè, cưỡng chế, bẻ tay những người trong Thiền Am để lấy mẫu, kể cả giựt tóc.

Họ [người trong Thiền Am] bị làm việc từ sáng sớm cho đến chúng tôi đến đã 12 giờ. Họ không được ăn sáng, không được ăn trưa. Người già, người bệnh, trẻ nhỏ rơi vào thế hoang mang. Nghe các cô kể lại, công an bẻ tay, ấn người, đè đầu, bóp họng để lấy mẫu niêm mạc trong miệng và rứt tóc. Vết bầm, xay xát vẫn còn.

Đây là lần lấy mẫu thứ 4. Ba lần trước họ cũng bị cưỡng chế để lấy mẫu làm xét nghiệm, trong đó có 1 lần lấy mẫu tại khu tập trung Covid. Không hiểu vì sao lại có chuyện lấy mẫu 4 lần. Bốn lần lấy mẫu mà không đọng lại một thủ tục, hồ sơ. Không có quyết định gì cả. Đây có thể xem là vi phạm quyền con người.

[2] https://rss.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1740-9713.2016.00897.x?fbclid=IwAR1PNVgXyJ-qHvpXAsSukjKNPFhR931bGOyfGECY13aL8ntQH97EnRzGI-0

[3] https://www.mynewlab.com/blog/why-hair-analysis-could-become-an-alternative-to-dna-testing?fbclid=IwAR2gQ1t4TrEF8m4YxB_VIgtRurUjexrSHT7J2YO04Gd8yJypYCJH9Cq6xmw

[4] https://www.ojp.gov/pdffiles1/nij/grants/228091.pdf

Advertisement

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s